POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O SZWAJCARII?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



GENEWA  GENEWA - GALERIA ZDJĘĆ

SZWAJCARIA

SCHWEIZ  SUISSE  SVIZZERA  SVIZERA  HELVETIA

KONFEDERACJA SZWAJCARSKA

SCHWEIZERISCHE EIDGENOSSENSCHAFT
CONFÉDÉRATION SUISSE
CONFEDERAZIONE SVIZZERA
CONFEDERAZIUM SVIZERA

INFORMACJE PODSTAWOWE
Położenie: państwo federacyjne w Europie Zachodniej bez dostępu do morza
Powierzchnia: 41 277 km2, w tym:
ląd: 39 997 km2
wody: 1 280 km2
Długość granic: 1 852 km, w tym z: Austrią - 164 km, Francją - 573 km, Włochami - 740 km, Liechtensteinem - 41 km i Niemcami - 334 km
Stolica: Berno
Główne miasta: Zurych, Genewa, Bazylea, Lozanna, Lucerna
Najniżej położony punkt: Jezioro Maggiore 195 m n.p.m.
Najwyżej położony punkt: szczyt Dufourspitze 4 634 m n.p.m. w masywie Monta Rosa
Ludność: 7 604 467 (VII 2009), 73% społeczeństwa zamieszkuje w miastach
Narodowości: Niemcy (65%), Francuzi (18%), Włosi (10%), Romansch (1%) i inni
Języki: w Szwajcarii są cztery języki urzędowe: niemiecki (63,7%), francuski (20,4%), włoski (6,5%) i romansz (0,5%), w użyciu także: serbsko-chorwacki (1,5%), albański (1,3%) i inne (2000)
Religie: katolicyzm (41,8%), protestantyzm (35,3%), islam (4,3%), prawosławie (1,8%) i inne (2000)
Waluta: frank szwajcarski (sfr)
Głowa państwa: w Szwajcarii nie ma instytucji głowy państwa. Funkcje reprezentacyjne pełni wybierany na jeden rok przewodniczący Rady Związkowej (rządu). Nosi on tytuł prezydenta Konfederacji Szwajcarskiej.
Szef rządu: przewodniczący Rady Związkowej
Niepodległość: 1 sierpnia 1291 roku (utworzenie Konfederacji Szwajcarskiej)
Konstytucja: na podstawie konstytucji z roku 1874, weszła w życie 1 stycznia 2000 roku

USTRÓJ POLITYCZNY
Szwajcaria jest federacją demokratyczną oraz parlamentarną, gdzie na szeroką skalę wykorzystywana jest instytucja referendum (demokracja bezpośrednia). Szczególnie silna pozycja parlamentu i władz kantonalnych. Ustrój ten nazywa się parlamentarno-komitetowym, cechą najbardziej typową dla niego jest brak rozdziału pomiędzy władzę ustawodawczą, prawodawczą i sądowniczą. Szwajcaria jest państwem federalnym, podzielonym na kantony, posiadające charakter organizmów państwowych. Konstytucja określa podział kompetencji między federacją a kantonami. Zgromadzenie Federalne (parlament) to najwyższa władza ustawodawcza Federacji Helweckiej. Nie ma żadnych tzw. "hamulców" – nie można rozwiązać jej izb przed upływem kadencji, nie może być zwoływana na sesje przez żaden inny organ, nie ma instytucji sądownictwa konstytucyjnego (brak Trybunału Konstytucyjnego). Ponadto wszelkie konflikty kompetencyjne rozstrzygane są przez sam parlament. On sam wybiera też siedmiu członków wykonawczej Rady Federalnej (rządu) i Trybunału Federalnego. Szwajcarski konserwatyzm podkreśla fakt, że mimo tak solidnych demokratycznych tradycji kobiety uzyskały prawa wyborcze dopiero w lutym 1971 roku, a i to nie wszędzie. Najdłużej opierał się kanton Appenzell Innerrhoden, który ustąpił przed wyrokiem sądu najwyższego w roku 1990.

GŁÓWNE PARTIE POLITYCZNE
Szwajcarska Partia Radykalno-Demokratyczna, Socjaldemokratyczna Partia Szwajcarii, Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa Szwajcarii

PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY
Podstawową, terytorialną jednostką administracyjną Szwajcarii jest kanton. Szwajcaria jest państwem federacyjnym, składającym się z 26 kantonów i 2890 gmin, które posiadają bardzo szeroką autonomię. Do 1848 roku kantony były samodzielnymi minipaństwami, które posiadały własne armie, same strzegły granic i biły własną monetę. Przekształcenie Szwajcarii z luźnej federacji nieposiadającej instytucji centralnych w państwo federalne nastąpiło dopiero we wspomnianym wcześniej roku 1848. Każdy kanton posiada konstytucję, która określa zasady działania ciał tworzących prawo (parlamenty lokalne), sprawujących rządy (rządy lokalne) i egzekwujących prawo (lokalne sądy, prokuratury i policję). W większości kantonów funkcjonują jednoizbowe parlamenty, w których zasiada od 58 do 200 posłów. Rządy kantonów liczą od 5 do 7 ministrów. Niemal wszystkie elementy władzy są realizowane przez kantony, gdyż szwajcarska konstytucja maksymalnie ogranicza prerogatywy rządu i parlamentu centralnego. Władze kantonalne samodzielnie określają stopień autonomii gmin. W niektórych kantonach gminy posiadają niemal całą władzę, podczas gdy inne są bardziej scentralizowane. Wynika to m.in. ze znacznych różnic w wielkości kantonów.
Kantony według kolejności ich utworzenia:
1291 - Uri, Schwyz, Obwalden, Nidwalden
1332 - Lucerna
1351 - Zurych
1352 - Glarus, Zug
1353 - Berno
1481 - Fryburg, Solura
1501 - Bazylea-Miasto, Bazylea-Okręg, Szafuza
1513 - Appenzell Außerrhoden, Appenzell Innerrhoden
1803 - Sankt Gallen, Gryzonia, Argowia, Turgowia, Ticino, Vaud
1815 - Valais, Neuchâtel, Genewa
1979 - Jura

PRZYNALEŻNOŚĆ DO ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
Azjatycki Bank Rozwoju, Europejska Agencja Kosmiczna, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Międzynarodowa Organizacja Pracy, Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowy Trybunał Karny, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Rada Europy, Światowa Organizacja Handlu.

GOSPODARKA
Kraj bardzo wysoko rozwinięty, jeden z najbogatszych na świecie. Długotrwała neutralność (od 1815) i zasada nienaruszalności tajemnicy bankowej ugruntowały zaufanie do Szwajcarii jako finansowego centrum Europy i świata. Napływ obcych zasobów pieniężnych umożliwił stopniowy rozwój rodzimego, wysoko wyspecjalizowanego przemysłu, intensywnego rolnictwa i turystyki. Szwajcaria posiada bardzo nieliczne złoża surowców mineralnych. Wydobywa się głównie surowce do produkcji materiałów budowlanych (wapienie, margle) i sól kamienną (Jura). Podstawą energetyki są elektrownie wodne (58% produkowanej energii elektrycznej) i cztery elektrownie jądrowe (40%). Przemysł przetwórczy wytwarza z surowców importowanych produkty wysoko przetworzone (głównie na eksport), wymagające dużego nakładu pracy oraz myśli technicznej. Największe szwajcarskie koncerny przemysłowe to: Nestlé, ABB Asea Brown Boveri, Novartis i Roche, Sulzer Brothers. Rozwinięty głównie przemysł elektromaszynowy, chemiczny i spożywczy. Przemysł elektromaszynowy dostarcza urządzenia sterownicze dla różnych gałęzi przemysłu, turbiny, generatory, silniki, między innymi okrętowe. Większość zakładów tego przemysłu jest skupiona w Zurychu, Winterthur, Baden. Bardzo duże znaczenie ma wyrób zegarków znanych firm (SMH Holding, Montres Rolex, Montres Ebel, Patek-Philippe, Tissot) w La Chaux-de-Fonds, Neuchâtel, Genewie. Przemysł chemiczny wyspecjalizowany w produkcji leków (główny ośrodek to Bazylea), spożywczy - serów, przetworów mięsnych i czekolady. Ponadto przemysł papierniczy, cementowy, włókienniczy i jubilerski.
Rolnictwo Szwajcarii jest wysokotowarowe. Hodowla dostarcza ponad 80% wartości produkcji rolnej. Rozwinięta jest głównie hodowla bydła o kierunku mlecznym, trzody chlewnej, owiec i drobiu. Na Wyżynie Szwajcarskiej przeważa uprawa pszenicy, jęczmienia, ziemniaków i buraków cukrowych, w dolinie Rodanu i nad Jeziorem Genewskim - warzyw i owoców (głównie jabłonie), na południowych stokach Jury - winorośli.
Produkty eksportowe: oprzyrządowanie przemysłowe, maszyny i urządzenia, instrumenty precyzyjne, tworzywa sztuczne, artykuły chemiczne, spożywcze, leki, biżuteria, zegarki.
Struktura zatrudnienia: rolnictwo (3,9%), przemysł (22,8%), usługi (73, 2%) (2005)
Eksport - główni partnerzy: Niemcy (19,8%), USA (9,6%), Włochy (8,7%)
Import - główni partnerzy: Niemcy (33,3%), Włochy (11%), Francja (9,4%)
Transport: ilość lotnisk - 66 (2009), długość linii kolejowych - 4 888 km (2008), długość dróg - 71 298 km, w tym 1 758 km dróg ekspresowych (2006).

WARUNKI NATURALNE
Kraj górzysto-wyżynny w środkowej części Alp, które zajmują około 60% powierzchni państwa. Alpy szwajcarskie dzielą się na szereg pasm. Najważniejsze z nich to: Alpy Berneńskie, Alpy Pennińskie, Alpy Fryburskie, Alpy Glarneńskie, Alpy Lepontyńskie, Alpy Retyckie. W Alpach Pennińskich wznosi się najwyższy szczyt kraju, Dufour (4 634 m n.p.m.), a także słynny Materhorn (4 478 m n.p.m.), trudno dostępna góra stanowiąca wyzwanie dla alpinistów. W Alpach znajdują się liczne lodowce, z których największy to Aletsch (Alpy Berneńskie). Tu także położone są największe jeziora: Genewskie (Lac Léman, Lac de Genève) o powierzchni 581,3 km2, Lugano (Lago di Lugano) - 48,7 km2, a u podnóża Alp - Bodeńskie (Bodensee) - 541,1 km2i Czterech Kantonów (Vierwaldstättersee) - 113,7 km2. Stąd wypływają dwie największe rzeki kraju, Ren i Rodan. Przedgórze alpejskie przechodzi na północnym zachodzie i zachodzie w Wyżynę Szwajcarską, będącą najbardziej urodzajną częścią kraju. Wzdłuż granicy z Francją ciągną się góry Jura.

KLIMAT
Ogólnie w Szwajcarii występuje klimat umiarkowany górski, a jego zróżnicowanie zależy od rzeźby terenu i wysokości nad poziomem morza. Zimą temperatury spadają wszędzie poniżej zera. W najwyższych partiach Alp (klimat wysokogórski) śnieg i lód leżą przez cały rok. Na Wyżynie Szwajcarskiej lata są ciepłe, a w dolinach na południu kraju nawet gorące. Dla klimatu szwajcarskiego charakterystyczne są wiatry: południowy ciepły zwany fenem i chłodny północny - bise.

FAUNA I FLORA
W Alpach występują piętra roślinne. Powyżej 2 000 m n.p.m. roślinność trawiasta z szarotką górską, nieco niżej zarośla różanecznika i kosodrzewiny. Niższe partie gór są zalesione. Na południu kraju, w dolinach, rosną m.in. cyprysy i figowce. W Alpach Retyckich znajduje się największy wysokogórski park narodowy, Gryzonia. W górach Jura rosną lasy liściaste i mieszane. Typowymi zwierzętami alpejskimi są: świstak, kozica, koziorożec alpejski oraz liczne inne zwierzęta europejskie.

KULTURA I SZTUKA
Literatura szwajcarska powstawała w czterech językach: niemieckim, francuskim, włoskim i retoromańskicm. Sławę międzynarodową zyskali Friedrich Dürrenmatt (1921-1990) - dramat i Max Frisch (1911-1921) - dramat i proza, obaj tworzący w języku niemieckim. Bardzo ważną postacią był także filozof i psycholog Carl Gustav Jung (1875-1961). W muzyce zasłużył się klasztor w Sankt Gallen, będący jednym z głównych ośrodków chorału gregoriańskiego. Dla muzyki ludowej charakterystyczne jest jodłowanie. Wspaniale rozwijała się architektura od średniowiecza aż po czasy współczesne. Najbardziej znanym architektem szwajcarskim (tworzącym głównie poza Szwajcarią) był Le Corbusier, a malarzem Paul Klee.

OBIEKTY WPISANE NA LISTĘ ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I PRZYRODNICZEGO UNESCO
- Linia kolejowa w Alpach Retyckich wraz z krajobrazem kulturowym Albula/Bernina (K II, IV/2008) - wspólnie z Włochami
- Opactwo Sankt Gallen (K II, IV / 1983)
- Klasztor benedyktyński Św. Jana w Münstair (K III / 1983)
- Zespół zabytkowy w Bernie (K III / 1983)
- Trzy zamki, mury i fortyfikacje miasta Bellinzone (K IV / 2000)
- Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn (N I, II, III / 2001, 2007)
- Monte San Giorgio (N I / 2003)
- Krajobraz kulturowy winnic tarasowych w Lavaux (K III, IV, V/ 2007)
- Szwajcarska arena tektoniczna Sardona (N VIII/2008)
- La Chaux-de-Fonds/Le Locle, miasta związane z produkcją zegarmistrzowską (K IV/ 2009)

CIEKAWOSTKI
* "Wysokość" Szwajcarii na linii północ - południe: 220 km, "szerokość" zaś na linii wschód - zachód: 348 km
* Nazwa państwa pochodzi od nazwy kantonu Schwyz - jednego z założycieli związku kantonów w 1291 roku
* Skrót "CH" oznacza skrót od Conföderatio Helvetica.
* Szwajcaria posiada 1484 jeziora i 140 lodowców. Największe lodowce: Aletsch, Gorber, Fiescher, Inferior Aare.
* Na terenie Szwajcarii utworzono (1914 r.) tylko jeden park narodowy - Szwajcarski Park Narodowy, o powierzchni 17,24 tys. ha.
* Święto narodowe: 1 sierpnia, dzień podpisania przymierza kantonów Uri, Schwyz i Nidwalden na łączce Rütli w kantonie Schwyz nad Jeziorem Czterech Kantonów w 1291 roku.
* Nie ma ograniczeń prawnych w wwozie gotówki do Szwajcarii i nie jest określona kwota wymagana na jeden dzień pobytu w Szwajcarii.
* Szwajcaria jest jednym z krajów o najniższym wskaźniku przestępczości.
* W Szwajcarii produkowanych jest ponad 400 rodzajów serów. Najpopularniejsze gatunki to: emmentaler, sbrinz, gruyere, tilsiter i appenzeller.
* W Szwajcarii znajduje się ponad 7 000 km narciarskich tras zjazdowych
* Na terenie Szwajcarii wznosi się aż 48 szczytów górskich liczących ponad 4 000 m n.p.m.
* Davos jest najwyżej położonym miastem w Europie. Znane jest z odbywającego się co roku Światowego Forum Ekonomicznego.
* W Szwajcarii istnieją następujące polskie placówki muzealne: Muzeum Polskie w Rapperwsil (zał. 1870), Muzeum Tadeusza Kościuszki w Solurze (zał. 1936), Polskie Muzeum Historyczne w Muri (zał. 1984) i Salon/Muzeum Paderewskiego w Morges (zał. 1991)
* Pierwszym i ostatnim prezydentem niepodległej Polski w latach 1919-1939 byli Polacy - obywatele Szwajcarii. Pierwszym - profesor Politechniki w Zurychu Gabriel Narutowicz, ostatnim - profesor Uniwersytetu we Fryburgu, Ignacy Mościcki.

WYBRANE PRZEWODNIKI
Szwajcaria, Opracowanie zbiorowe, Hachette Livre, 2008
Szwajcaria, M. Omilanowska, U. Schwendimann, A. Czupryn, Wydawnictwo Wiedza i Życie, 2004

BIBLIOGRAFIA
The World Factbook
Jerzy Wojtowicz, Historia Szwajcarii, Ossolineum, Wrocław 1989

POLECAM STRONY
Oficjalny serwis Narodowego Przedstawicielstwa Turystycznego Switzerland Tourism w Polsce

 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH