POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O WŁOSZECH?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



STAROŻYTNY RZYM  HISTORIA REPUBLIKI WŁOSKIEJ  PAŃSTWA WŁOSKIE
*ABRUZJA:
LANCIANO  MANOPPELLO  MANOPPELLO - GALERIA ZDJĘĆ
*APULIA:
BARI  CARPINO  FOGGIA  SAN GIOVANNI ROTONDO  SAN GIOVANNI ROTONDO - GALERIA ZDJĘĆ SAN MARCO IN LAMIS SAN SEVERO GARGANO
*EMILIA - ROMANIA:
BOLONIA  RAWENNA  RIMINI
*FRIULI - WENECJA JULIJSKA:
TRIEST
*KALABRIA:
REGGIO DI CALABRIA
*KAMPANIA:
NEAPOL  CAPRI  CASTELLAMARE DI STABIA  POMPEJE  WEZUWIUSZ
*LACJUM:
RZYM  RZYM - GALERIA ZDJĘĆ  MONTE CASSINO - GALERIA ZDJĘĆ  ANZIO  FROSINONE  FIUGGI TERME  FIUGGI TERME - GALERIA - ZDJĘĆ
*LIGURIA:
GENUA  SAVONA
*LOMBARDIA:
MEDIOLAN  BERGAMO
*MARCHE:
ANKONA  SAN BENEDETTO DEL TRONTO  LORETO  LORETO - GALERIA ZDJĘĆ
*SARDYNIA:
CAGLIARI  SASSARI  ALGHERO OLBIA
*SYCYLIA:
WYSPY LIPARYJSKIE  PALERMO  KATANIA  MESYNA  ETNA  STROMBOLI  VULCANO  TAORMINA
*TOSKANIA:
ELBA  FLORENCJA  FLORENCJA - GALERIA ZDJĘĆ  LIVORNO  PIZA - GALERIA ZDJĘĆ  SIENA  MONTEPULCIANO  VIAREGGIO  MONTECATINI TERME
*TRYDENT - GÓRNA ADYGA:
TRENTO  BOLZANO
*UMBRIA:
PERUGIA  ASYŻ  ASYŻ - GALERIA ZDJĘĆ  SPELLO  ORVIETO  ORVIETO - GALERIA ZDJĘĆ
*WENECJA EUGANEJSKA:
WENECJA  WENECJA - GALERIA ZDJĘĆ  WERONA  PADWA  PADWA - GALERIA ZDJĘĆ  JESOLO  BIBIONE  ODERZO  DOLOMITY

WŁOCHY
REPUBLIKA WŁOSKA

ITALIA

REPUBBLICA ITALIANA

INFORMACJE PODSTAWOWE
Położenie: państwo w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, nad Morzem Śródziemnym, Liguryjskim, Tyrreńskim, Jońskim i Adriatyckim. Wewnątrz terytorium Włoch znajdują się dwa państwa-enklawy: San Marino i Watykan.
Powierzchnia: 301 340 km2, w tym:
- ląd: 294 140 km2,
- wody: 7 200 km2
Długość granic: 1899,2 km, w tym z: Austrią - 430 km, Francją - 488 km, Watykanem - 3,2 km, San Marino - 39 km, Słowenią - 199km i Szwajcarią - 740 km
Długość wybrzeża: 7 600 km
Najwyżej położony punkt: Mont Blanc (Monte Bianco) de Courmayeur 4748 m n.p.m.
Najniżej położony punkt: Morze Śródziemne 0 m.n.p.m.
Stolica: Rzym
Główne miasta: Mediolan, Neapol, Turyn, Palermo, Florencja, Wenecja, Bolonia, Genua, Triest
Ludność: 58 126 212 (VII 2009), w tym 68% społeczeństwa mieszka w miastach
Język urzędowy: włoski, a także niemiecki w regionie Trentino-Alto Adige, francuski w regionie Valle d'Aosta, słoweński w regionie Friuli-Wenecja Julijska
Języki używane: włoski, sardyński, friulski
Religie: katolicyzm (90%) i inne
Waluta: 1 euro = 100 eurocentów
Głowa państwa: prezydent Giorgio Napolitano od 15 maja 2006 roku
Szef rządu: premier Silvio Berlusconi od 8 maja 2008 roku (wcześniej premier Włoch w latach: 1994-1995 i 2001-2006)
Święta państwowe: 2 czerwca - rocznica proklamowania republiki (1946)

USTRÓJ POLITYCZNY
Włochy są republiką o parlamentarno-gabinetowym systemie rządów. Obowiązująca konstytucja została przyjęta 11 grudnia 1947 roku, weszła w życie 1 stycznia 1948 roku. Ustawa zasadnicza była wielokrotnie nowelizowana. Głową państwa jest prezydent, wybierany na kadencję 7-letnią przez kolegium elektorskie złożone z 956 członków obu izb parlamentu oraz 58 przedstawicieli rad regionalnych. Władza ustawodawcza należy do parlamentu, wybieranego w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym na 5-letnią kadencję według ordynacji mieszanej (większościowo-proporcjonalnej). Parlament składa się z 2 izb o jednakowych uprawnieniach - Senatu (315 członków, wybieranych wg kryterium regionalnego i 11 mianowanych dożywotnio przez prezydenta) i Izby Deputowanych (630 członków, wybieranych w 27 sztucznie wytyczonych okręgów wyborczych). Władzę wykonawczą sprawuje rząd odpowiedzialny politycznie przed parlamentem, z premierem mianowanym przez prezydenta, który w porozumieniu z premierem wyznacza również ministrów. Organami władzy sądowniczej są niezawisłe sądy.

GŁÓWNE PARTIE POLITYCZNE
Lud Wolności (Il Popolo della Libertà), Partia Demokratyczna (Partito Democratico), Liga Północna (Lega di Nord), Unia Chrześcijańskich Demokratów i Centrum (Unione dei Democratici Cristiani e di Centro).

PRZYNALEŻNOŚĆ DO ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
Azjatycki Bank Rozwoju, Europejska Agencja Kosmiczna, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Międzynarodowa Organizacja Pracy, Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowy Trybunał Karny, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Rada Europy, Światowa Organizacja Handlu, Unia Europejska.

PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY
Włochy podzielone są na 20 regionów (5 z nich na prawach szczególnych - regiony autonomiczne), 109 prowincji (z których dwie są autonomiczne) i 8092 gmin.
Regiony: Abruzja (Abruzzo), Apulia (Puglia), Basilicata (Basilicata), Emilia-Romania (Emilia-Romagna), Friuli-Wenecja Julijska (Friuli-Venezia Giulia) - autonomiczny, Kalabria (Calabria), Kampania (Campania), Lacjum (Lazio), Liguria (Liguria), Lombardia (Lombardia) - do regionu Lombardia należy także włoska enklawa w Szwajcarii o nazwie Campione d'Italia., Marche (Marche), Molise (Molise), Piemont (Piemonte), Sardynia (Sardegna) - autonomiczny, Sycylia (Sicilia) - autonomiczny, Toskania (Toscana), Trydent-Górna Adyga (Trentino-Alto Adige / Südtirol ) - autonomiczny, Umbria (Umbria), Dolina Aosty (Valle d'Aosta / Vallée d'Aoste) - autonomiczny, Wenecja Euganejska (Veneto),

GOSPODARKA
Włochy są krajem wysoko rozwiniętym, jedną z europejskich i światowych potęg gospodarczych (w G8). Włochy pozostają w dalszym ciągu krajem kontrastów gospodarczych i społecznych. Utrzymuje się podział kraju na uprzemysłowioną część północną (Piemont, Lombardia, Liguria), o dużej koncentracji kapitału i usług, wytwarzającą ponad 50% produktu krajowego brutto, słabiej rozwiniętą część środkową (północne regiony Półwyspu Apenińskiego) oraz rolniczą - słabo zaludnione południe, zwane Mezzogiorno (wyspy i południowa część Półwyspu Apenińskiego). Oprócz koncernów państwowych istnieją wielkie koncerny prywatne: Fiat (branża samochodowa), Olivetti (maszyny liczące i biurowe), Pirelli (przemysł gumowy), Montedison (wyroby chemiczne).
Struktura zatrudnienia: rolnictwo (4,2%), przemysł (30,7%), usługi (65,1%).
Eksport - główni partnerzy: Niemcy (12,8%), Francja (11,2%), Hiszpania (6,6%) - 2008
Import - główni partnerzy: Niemcy (16%), Francja (8,6%), Chiny (6,2%) - 2008
Przemysł
Główne eksploatowane surowce mineralne to: ropa naftowa na południu Sycylii i na Nizinie Padańskiej, gaz ziemny w szelfie Morza Adriatyckiego, Preapeninie Adriatyckim i na Sycylii, rudy cynku i ołowiu (Sardynia), rtęci (Amiata w Toskanii), poza tym boksyty, baryt, siarka, sól kamamienna (z wody morskiej) i surowce budowlane, m.in. słynne marmury - Carrara, Siena, Werona. Główne gałęzie przemysłu przetwórczego: maszynowy i metalowy, chemiczny, włókienniczy, odzieżowy i skórzany, spożywczy oraz hutniczy, drzewny, papierniczy i poligraficzny. Włochy wraz z Francją i Holandią, mają najlepiej w Europie Zachodniej rozwinięty przemysł rafineryjny i petrochemiczny.
Rolnictwo
Struktura użytkowania ziemi jak również charakter produkcji rolnej i jej towarowość są zróżnicowane regionalnie; w strefie alpejskiej dominują łąki i pastwiska, na Nizinie Padańskiej - grunty orne i sady, w regionie apenińskim i na wyspach - suche pastwiska i sady. Największe powierzchnie upraw, zwłaszcza na Nizinie Padańskiej, zajmują zboża: pszenica, kukurydza, jęczmień i ryż (dolina środkowego Padu). Nizina Padańska jest też głównym obszarem uprawy ziemniaków i buraków cukrowych. Ogromne znaczenie ma sadownictwo; na pogórzu i w dolinach Alp - sady jabłoniowe i winnice, na Półwyspie Apenińskim gaje oliwne, winnice i sady, głównie brzoskwinie, śliwy i grusze, a na wyspach - również pomarańcze, cytryny, migdałowce i figowce. Włochy należą do światowych producentów winogron, oliwek (1. miejsce), kiwi (1. miejsce), karczochów (1. miejsce). Na północy kraju jest rozpowszechniona uprawa warzyw, zwłaszcza pomidorów, papryki i cebuli. Na północy Włoch duże znaczenie ma hodowla bydła o profilu mlecznym oraz trzody chlewnej, na południu ekstensywna hodowla owiec i kóz, w całym kraju - drobiu. Rozwinięte rybołówstwo morskie, zwłaszcza przybrzeżne połowy sardynek, makreli, tuńczyka oraz małży i krewetek. Główne porty rybackie: Bari, Rimini, Ankona, Chioggia, Neapol i Mesyna.
Komunikacja i transport
Liczba lotnisk: 132 (2009)
Długość linii kolejowych: 19 729 km (2009)
Długość dróg: 487 700 km, w tym 6 700 km dróg ekspresowych
Główne porty morskie: Augusta, Genua, Livorno, Rawenna, Triest i Wenecja.

WARUNKI NATURALNE
Włochy rozciągają się od Alp po południowe krańce Półwyspu Apenińskiego. Obejmują także wyspy: Sardynię, Sycylię oraz kilka mniejszych archipelagów, m.in. Liparyjski, Poncjański i Toskański. W Alpach Zachodnich najwyższym pasmem jest masyw Mont Blanc (4807 m), na którym zbiegają się granice Włoch, Francji i Szwajcarii. U podnóża Alp w dolinach znajdują się słynne jeziora tektoniczno-polodowcowe: Como, Lugano, Maggiore, Iseo i Garda. Wzdłuż wybrzeży leżą jeziora lagunowe, m.in. Valli di Comacchio, Lesina i Vareno. Na południe od Alp biegnie wielka urodzajna Nizina Padańska. Przez cały półwysep ciągną się Apeniny (najwyższe pasmo Abruzzy o wysokości do 2912 m n.p.m.), rozciągające się od Alp na północnym zachodzie do Kalabrii na południowym wschodzie. Równolegle do nich wzdłuż wybrzeży Morza Tyrreńskiego biegną niższe pasma. Większość powierzchni kraju jest górzysto-wyżynna (77% powierzchni). Włochy leżą w strefie sejsmicznej. Częste są trzęsienia ziemi i erupcje wulkanów; największe wulkany to: Wezuwiusz i Etna. Główne rzeki: Pad, Adyga, Arno i Tyber. Terytorium Włoch możemy podzielić na trzy wielkie regiony: Włoch Północnych (kontynentalnych), które obejmują Alpy i Nizinę Padańską, Półwyspu Apenińskiego (1/2 powierzchni kraju) oraz wysp, których łączna powierzchnia wynosi około 50 tys. km2 co stanowi prawie 1/6 powierzchni kraju.
Lista włoskich wulkanów - w nawiasach podany rok ostatniej erupcji:
Sycylia:
* Monte Etna 3 350 m n.p.m. (2009)
* Campi Flegrei Mar Sicilia -8 m p.p.m. (1911) - podwodny, na południowy zachód od Sycylii
Wyspy Liparyjskie:
* Stromboli 926 m n.p.m. (2008)
* Lipari 602 m n.p.m. (729)
* Vulcano 500 m n.p.m. (1892)
* Salina 965 m n.p.m. (ok. 11000 p.n.e.)
* Alicudi 675 m n.p.m. (ok. 50000 p.n.e.)
* Filicudi 774 m n.p.m. (ok. 35000 p.n.e.)
* Panarea 421 m n.p.m. (ok. 8000 p.n.e.)
Półwysep Apeniński:
* Monte Vesuvius 1281 m n.p.m. (1944)
* Campi Flegrei 458 m n.p.m. (1538)
* Larderello 500 m n.p.m. (1282)
* Amiata 1738 m n.p.m. (Plejestocen)
* Vulsini 800 m n.p.m. (104 p.n.e.)
* Monte Albano 950 m n.p.m. (ok. 5000 p.n.e.)
* Vulture 1326 m n.p.m. (ok. 40000 p.n.e.)
* Roccamonfina 1005 m n.p.m. (ok. 50000-650000 p.n.e.)
Wyspy wulkaniczne:
* Ischia 789 m n.p.m. (1302)
* Ustica 239 m n.p.m. (ok. 150000 p.n.e.)
* Pantelleria 836 m n.p.m. (1891)
* Montecristo 645 m n.p.m. (brak danych)
* Linosa 195 m n.p.m. (brak danych)

KLIMAT
Podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego. W Alpach - klimat górski: panują tu mroźne zimy z dużymi opadami śniegu oraz krótkie i chłodne lata. Na Nizinie Padańskiej lato jest długie i ciepłe. Im dalej na południe, tym lata są cieplejsze, a zimy łagodniejsze. Na nizinach mogą w lecie występować długotrwałe susze. Wiosną wieje sirocco - nazwany przez Horacego plumbeus Auster, które przynosi znad północnej Afryki gorące i suche powietrze nad południową część kraju. Zimą wieją silne wiatry nad Morzem Liguryjskim, a na Sardynii - chłodny, północny mistral.

FAUNA I FLORA
W Alpach występuje piętrowość roślinna. Resztki lasów dębowych, kasztanowych, bukowych i jesionowych można spotkać w górach, zarówno w Alpach, jak i w Apeninach. W wyższych partiach Alp rosną lasy świerkowe, a wokół jezior oliwki, cyprysy i wawrzyny. W środkowych Włoszech, m.in. w Toskanii i Lacjum, rosną widne lasy piniowe, sosnowe i kasztanowe. Na południu występują charakterystyczne śródziemnomorskie kolczaste zarośla typu makia oraz uboga roślinność pustynna (m.in. w Kalabrii). Na obszarach o podłożu kamienistym spotyka się pojedyncze niskie krzewy i jednoroczne rośliny kwiatowe. Świat zwierzęcy reprezentują m.in.: gronostaj, królik alpejski, kuropatwa górska, koziorożec alpejski, niedźwiedź brunatny (bardzo rzadki), antylopa i sarna w Alpach, na południu kraju - lis, wilk, na Sardynii zaś Daniel, muflon i dzik.

PARKI NARODOWE
Na terenie Włoch znajdują się 24 parki narodowe:
* Park Narodowy Abruzzo (Parco nazionale d'Abruzzo, Lazio e Molise)
* Park Narodowy Alta Murgia (Parco Nazionale dell'Alta Murgia)
* Park Narodowy Appennino Lucano Val d'Agri e Lagonegrese (Parco Nazionale dell'Appennino Lucano - Val d' Agri - Lagonegrese)
* Park Narodowy Appennino Tosco-Emiliano (Parco nazionale dell'Appennino Tosco-Emiliano)
* Park Narodowy Arcipelago di La Maddalena (Parco nazionale Arcipelago di La Maddalena)
* Park Narodowy Arcipelago Toscano (Parco nazionale Arcipelago Toscano)
* Park Narodowy Asinara (Parco nazionale dell'Asinara)
* Park Narodowy Aspromonte (Parco nazionale dell'Aspromonte)
* Park Narodowy Circeo (Parco nazionale del Circeo)
* Park Narodowy Cilento e Vallo di Diano (Parco nazionale del Cilento e Vallo di Diano)
* Park Narodowy Cinque Terre (Parco nazionale delle Cinque Terre)
* Park Narodowy Dolomiti Bellunesi (Parco nazionale delle Dolomiti Bellunesi)
* Park Narodowy Foreste Casentinesi, Monte Falterona e Campigna (Parco nazionale delle Foreste Casentinesi, Monte Falterona e Campigna)
* Park Narodowy Gargano (Parco nazionale del Gargano)
* Park Narodowy Golfo di Orosei e del Gennargentu (Parco nazionale del Golfo di Orosei e del Gennargentu)
* Park Narodowy Gran Paradiso (Parco nazionale del Gran Paradiso)
* Park Narodowy Gran Sasso e Monti della Laga (Parco nazionale del Gran Sasso e Monti della Laga)
* Park Narodowy Majella (Parco nazionale della Majella)
* Park Narodowy Monti Sibillini (Parco nazionale dei Monti Sibillini)
* Park Narodowy Pollino (Parco nazionale del Pollino)
* Park Narodowy Sila (Parco nazionale della Sila)
* Park Narodowy Stelvio (Parco nazionale dello Stelvio)
* Park Narodowy Val Grande (Parco nazionale della Val Grande)
* Park Narodowy Vesuvio (Parco nazionale del Vesuvio)

KULTURA I SZTUKA
Włochy to kraj, gdzie rodziło się wiele nurtów w muzyce, literaturze i sztuce. Kultura i tradycja artystyczna Włoch wywarła ogromny wpływ na sztukę i kulturę innych krajów Europy. Niemal każdy człowiek na świecie zna takie nazwiska jak Leonardo da Vinci i Michał Anioł.
W muzyce sławę światową zyskali m.in.: Arcandelo Corelli, Antonio Vivaldi, Claudio Monteverdi, Domenico Scarlatti, Giuseppe Verdi, Giacomo Puccini, Gioacchino Rossini, Niccolo Paganini.
Literaturę włoską rozsławiali m.in.: Giovanni Boccaccio, Dante Alighieri, Ludovico Ariosto, komediopisarz Carlo Goldoni, dramaturg Luigi Pirandello (Nagroda Nobla 1934), poeta Salvatore Quasimodo (Nagroda Nobla 1959), Alberto Moravia, poeta Eugenio Montale (Nagroda Nobla 1975), Umberto Ecco.
Sztukę reprezentują m.in. tak wybitne nazwiska, jak: Leonardo da Vinci, Michał Anioł, Rafael Santi, Tycjan, Caravaggio, Giovanni Tiepolo - malarstwo, Donato Bramante, Giovanni Lorenzo Bernini, Francesco Borromini - architektura.

OBIEKTY WPISANE NA LISTĘ ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I PRZYRODNICZEGO UNESCO
- Sztuka naskalna w Val Camonica (K III, VI /1979)
- Kościół i klasztor dominikański Santa Maria delle Grazie z Ostatnią Wieczerzą Leonarda da Vinci w Mediolanie (K I, II /1980)
- Zespół zabytkowy we Florencji (K I, II, III, IV, VI /1982)
- Wenecja z laguną (K I, II, III, IV, V, VI /1987)
- Piazza del Duomo w Pizie (K I, II, IV, VI /1987)
- Zespół zabytkowy San Giminiano (K I, III, IV /1990)
- I Sassi di Matera (K III, IV, V /1993)
- Crespi d'Adda (K IV, V /1995)
- Ferrara, miasto renesansowe i delta Padu (K II, III, IV, V, VI /1995-1999)
- Castel del Monte (K I, II, III /1996)
- Trulli w Alberobello (K III, IV, V /1996)
- Zabytki wczesnochrześcijańskie w Rawennie (K I, II, III, IV /1996)
- Zespół zabytkowy w Pienzy (K I, II, IV /1996)
- Pałac królewski z XVIII w. w Casercie wraz z parkiem, akweduktem Vanvitelli i zespołem San Leucio (K I, II, III, IV /1997)
- Rezydencje królewskie dynastii sabaudzkiej (K I, II, IV, V /1997)
- Ogród botaniczny w Padwie (K II, III /1997)
- Katedra, Torre Civica i Piazza Grande w Modenie (K I, II, III, IV /1997)
- Strefy archeologiczne - Pompeje, Herkulanum i Torre Annunziata (K III, IV, V /1997)
- Villa Romana del Casale (K I, II, III /1997)
- Su Nuraxi w Barumini (K I, III, IV /1997)
- Portovenere, Cinque Terre i wyspy (Palmaria, Tino i Tinetto) (K II, IV, V /1997)
- Wybrzeże amalfitańskie (K II, IV, V /1997)
- Strefa archeologiczna w Agrigento (K I, II, III, IV /1997)
- Strefa archeologiczna i Bazylika Patriarchów w Akwilei (K III, IV, VI /1998)
- Park Narodowy Cilento i Vallo di Diano oraz stanowiska archeologiczne Paestum i Velia oraz Certosa di Padula (K III, IV /1998)
- Zespół zabytkowy w Urbino (K II, IV /1998)
- Villa Hadriana w Tivoli (K I, II, III /1999)
- Asyż, bazylika franciszkańska i inne zabytki franciszkańskie (K I, II, III, IV, VI /2000)
- Miasto Werona (K II, IV /2000)
- Wyspy Liparyjskie (N I /2000)
- Villa d'Este w Tivoli (K I, II, III, IV, VI /2001)
- Miasta późnego baroku w dolinie Noto (południowo-wschodnia Sycylia) (K I, II, IV, V /2002)
- Sacri Monti w Piemoncie i Lombardii (K II, IV /2003)
- Etruskie nekropolie w Cerveteri i Tarkwinii (K I, III, IV/ 2004)
- Val d'Orcia (K IV, VI/ 2004)
- Syrakuzy i skalna nekropolia w Pantalica (K II, III, IV, VI /2005)
- Genua: Le Strade Nuove i system pałaców Rolli (K II, IV /2006)
- Mantua i Sabbioneta (K II, III/2008)
- Dolomity (N VII, VIII/ 2009)

NAJWAŻNIEJSZE WŁOSKIE WYNALAZKI
Bank, bateria elektryczna, confetti, ekspres do kawy, fax, galwanizacja, komora dekompresyjna, reguła podwójnego zapisu w rachunkowości, lody, okulary, prawo patentowe, maszyna indukcyjna, silnik elektryczny asynchroniczny, radio, Pendolino, fortepian, radionamiernik, pizza, śluzy kanałowe, termometr, uniwersytet, skrzypce, luneta astronomiczna, żywa torpeda.

IKONY WŁOCH (poza wymienionymi twórcami w punkcie Kultura i Sztuka)
Sztuka
* Fra Angelico
* Bernardo Bellotto
* Giotto di Bondone
* Sandro Botticelli
* Filippo Brunelleschi
* Antonio Canaletto
* Antonio Canova
* Cimabue
* Benvenuto Cellini
* Pietro da Cortona
* Donatello
* Carlo Fontana
* Domenico Fontana
* Andrea Mantegna
* Carlo Maderno
* Amedeo Modigliani
* Pier Luigi Nervi
* Nicol Pacassi
* Andrea Palladio
* Renzo Piano
* Perugino
* Jacopo Tintoretto
* Giorgio Vasari
* Andrea del Verrocchio
Pisarze i poeci
* Giosuè Carducci
* Baldassarre Castiglione
* Carlo Collodi (Carlo Lorenzini)
* Niccolo Machiavelli
Budowle
* Arena w Weronie
* Koloseum w Rzymie
* Panteon w Rzymie
* Kaplica Sykstyńska w Watykanie
* Krzywa Wieża w Pizie
* Katedra w Mediolanie
* Canal Grande w Wenecji
* Bazylika św. Piotra na Watykanie
Moda
* Armani
* Benetton
* Gucci
* Prada
* Valentino
* Versace
Festiwale i święta
* Calcio storico we Florencji
* Palio w Sienie
* Regaty w Wenecji
* Karnawał w Wenecji
* Festiwal Piosenki w Sanremo
Kuchnia
* Cappuccino
* Kawa espresso
* Lasagna
* Oliwa
* Szynka parmeńska
* Parmigiano
* Pasta
* Pizza
* Salami
* Wino
Politycy
* Giuseppe Garibaldi
* Camillo Cavour
* Aldo Moro
* Benito Mussolini
* Silvio Berlusconi
* Romano Prodi
* Giulio Andreotti
Legendy
* Legenda o założeniu Rzymu
* Legenda o gęsiach kapitolińskich
Przemysł i nauka
* Agnelli
* Enrico Fermi
* Galileo Galilei
* Guglielmo Marconi
* Antonio Meucci
* Renato Soru (Tiscali)
* Alessandro Volta
* Amedeo Avogadro
* Giordano Bruno
* Luigi Galvani
Odkrywcy geograficzni
* Krzysztof Kolumb
* Amerigo Vespucci
Muzyka
* "O sole mio"
* Luciano Pavarotti
* Eros Ramazzotti
* La Scala
* Zucchero
Postacie
* Giovanni Agnelli
* Giorgio Armani
* Rodzina Benetton
* Giacomo Casanova
* Jan XXIII
* Padre Pio
* Święty Franciszek
* Agostino Gemelli
Miejsca i punkty geograficzne
* Apeniny
* Dolomity
* Elba
* Etna
* Florencja
* Mediolan
* Turyn
* Neapol
* Padwa
* Palermo
* Pissa
* Pompeje
* Rzym
* Rimini
* Sardynia
* Sycylia
* Capri
* Rawenna
* Siena
* Wenecja
* Stromboli
* Toskania
* Umbria
* Werona
* Wezuwiusz
Sport
* Giacomo Agostini
* Azzurri
* Fabio Capello
* "La Gazzetta dello Sport"
* Giro d'Italia
* Italia Grand Prix
* Palio di Siena
* Serie A
* Alberto Tomba
Telewizja, radio, film, teatr
* Michelangelo Antonioni
* Monica Bellucci
* Bernardo Bertolucci
* Vittorio De Sica
* Luchino Visconti
* Franco Zeffirelli
* Claudia Cardinale
* Cinecitta
* Commedia dell'arte
* Eleonora Duse
* Federico Fellini
* Sergio Leone
* Gina Lollobrigida
* Sophia Loren
* Marcello Mastroianni
* Carla Bruni
* Isabella Rossellini
* Raiuno
* Dino Risi
* Isabella Rossellini
* Roberto Rossellini
* Vittorio de Sica
* Festiwal Filmowy w Wenecji
* Luchino Visconti
Transport
* Alfa Romeo
* Alitalia
* Aprilia
* Beretta
* Ducati
* Ferrari
* Fiat
* Lamborghini
* Port Lotniczy Leonardo da Vinci-Fiumicino
* Maserati
* Piaggio
* Bugatti

CIEKAWOSTKI
* Etymologia słów Włoch i Włochy
Wyraz Włoch wywodzi się z prasłowiańskiej nazwy oznaczającej Romanów, a ta z kolei, jak pisze Brückner (Słownik etymologiczny języka polskiego), przejęta została od Niemców, bo ci najpierw wszystkie plemiona celtyckie, a potem i romańskie, zwali Walh. Podstawą tego określenia była nazwa szczepu celtyckiego Volcae. Na gruncie słowiańskim zadomowiła się forma zatem Wołch, oznaczająca dla Słowian wszelkich Romanów, a w języku polskim doszło do zwężenia zakresu stosowania tego wyrazu jedynie do mieszkańców półwyspu Apenińskiego. Dzisiejsza forma tego rzeczownika jest efektem działania procesu przestawienia (metatezy) głosek o i ł. Dodać warto, że w dawnej polszczyźnie także funkcjonowała nazwa Italia, upowszechniła się jednak nazwa Włochy. W języku polskim występował również rzeczownik Italia ‘z łaciny: kraj włoski, Włochy’ oraz przymiotnik italski ‘włoski’ (Słownik języka polskiego Wilno 1861). Współczesny język polski także odnotowuje te słowa, ale w innym już znaczeniu: wyraz Włochy nazywa nowożytne państwo na Półwyspie Apenińskim, podniośle określane też Italią, natomiast italski to przede wszystkim ‘taki, który dotyczy Italii, jest związany z Italią – starożytnym państwem na Półwyspie Apenińskim, od 27 r. p.n.e. rozciągającym się aż do Alp’, rzadziej – ‘związany z Włochami, nowożytnym państwem’ (Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny pod red. H. Zgółkowej). Rzeczownik Włochy – jako nazwa państwa – to dawny biernik liczby mnogiej odmiany słowa Włoch. W latach 20. XX wieku usiłowano wprowadzić w życie formy Italia i italski z inicjatywy włoskiego posła przebywającego w Warszawie (nazwa Włoch kojarzyła się z niemieckim Welsch o pogardliwym odcieniu, którego nasz rzeczownik Włoch jest pozbawiony), nowe wyrazy nie przyjęły się jednak w społeczeństwie i nie zastąpiły dawnych polskich nazw. Zob. W. Doroszewski: Rozmowy o języku. Seria II. Kraków 1951, s. 237-238; W. Doroszewski: O kulturę słowa. Poradnik językowy. T. 1, s. 472-474. Joanna Przyklenk i Katarzyna Wyrwas, www.poradniajezykowa.us.edu.pl
* Najstarszą włoską i europejską wyższą uczelnią o statusie uniwersytetu jest Uniwersytet Boloński, założony około 1088 roku.
* Autostrada jest włoską nazwą drogi szybkiego ruchu. Budowa pierwszego na świecie odcinka autostrady łączącego Mediolan z Varese (A1) ruszyła 21 kwietnia 1921 roku. Twórcą był Piero Puricelli.
* Włochy słyną z dużej ilości świąt lokalnych, które obchodzone są niezwykle hucznie. Najczęstszą okazją są dni patronów miejscowości. Podczas świąt najbardziej rozpowszechnioną tradycją są procesje. Obnoszone są wtedy relikwie i podobizny świętych. Całości towarzyszy wrzawa, muzyka oraz występy, przypominające spektakl teatralny.
* Tradycja żywej szopki pochodzi od św. Franciszka z Asyżu, który jako pierwszy ją zainicjował.
* Pomimo, że Włochy są państwem praktycznie jednonarodowym, częściej odczuwane jest ich przywiązanie do danego regionu niż do całego kraju. Odmienność poszczególnych regionów przejawia się w lokalnych tradycjach kulturowych, standardzie życia, dialektach, a także w krajobrazie.
* Miejscowości o najkrótszej nazwie składają się jedynie z dwóch liter i w całych Włoszech jest ich pięć: Lu (Piemonte), Ne (Liguria), Re (Piemonte), Ro (Emilia-Romagna) i Vo (Veneto). Natomiast najdłuższą nazwę posiada miejscowość Pino sulla Sponda del Lago Maggiore (Lombardia, prowincja Varese).
* We Włoszech są 34 miejscowości, które zawierają w nazwie imię Świętego Jana (San Giovanni). Na drugim miejscu jest Święty Piotr (San Pietro), od którego imienia wzięły swą nazwę 33 miejscowości.

WYBRANE PRZEWODNIKI
Berlitz. Przewodnik ilustrowany Włochy, Wydawnictwo Langenscheidt, 2008
Florencja i Toskania. Przewodniki National Geographic, Wydawnictwo National Geographic, 2004
Moja Toskania! Vito Casetti, Agata Jakóbczak, Wydawnictwo Pascal, 2009
Neapol i południowe Włochy. Przewodnik, Tim Jepson, Wydawnictwo National Geographic, 2007
Rzym, Gilbert Sari, brouse Michael, Wydawnictwo G+J RBA, 2002
Rzym i jego czarna arystokracja, Panikiewski Wojciech, Wydawnictwo AGORA, 2009
Wenecja. Przewodniki National Geographic, Wydawnictwo National Geographic, 2006
Włochy. Podróże z pasją, Woolfrey C., Brown J., Dunford M., Andrews R., Belford R., PWN, 2009
Włochy część północna, Belford R., Dunford M., Woolfrey C., przekład Tomasz Bieroń, Władysław Chłopicki, Wydawnictwo Pascal, 1996
Włochy część środkowa, Belford R., Dunford M., Ellingham M., Woolfrey C., Wydawnictwo Pascal, 1996
Włochy część południowa, Belford R., Dunford M., Woolfrey C., Wydawnictwo Pascal, 1999
Włochy Południowe Rzym, Wydawnictwo Hachette, 2007
Włochy południowe. Śródziemnomorskie dolce vita, Wydawnictwo Bezdróża, 2009
Włochy Północne Rzym, Wydawnictwo Hachette, 2007
Włochy północne. Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu, Wydawnictwo Bezdroża, 2009
Włochy - przewodnik, Wydawnictwo National Geographic, 2002
Włochy + Rzym - pakiet Zielonych Przewodników, Wydawnictwo Bezdroża, 2009
Włochy. Przewodnik Pielgrzyma, Opracowanie zbiorowe, Wydawnictwo Hachette, 2010
Włochy i Watykan, Opracowanie zbiorowe, Wydawnictwo Wiedza i Życie, 2009

BIBLIOGRAFIA
CIA - The World Factbook
Borejsza J.W., Mussolini był pierwszy..., Warszawa 1989
Broniewski T., Historia architektury dla wszystkich, Wrocław 1990
Burchard J., Czasy Konstantyna Wielkiego, PIW, Warszawa 1987
Burke P., Kultura i społeczeństwo w renesansowych Włoszech, PIW, Warszawa 1991
Cary M., Scullard H.H., Dzieje Rzymu, PIW, Warszawa 1992
Chastel A., Sztuka włoska, Warszawa 1978
Clark M., Współczesne Włochy 1871-2006, Wydawnictwo Książka i Wiedza, 2009
Czapska A., Architekci wczesnego renesansu włoskiego, Warszawa 1977
Decker H., Renesans we Włoszech, Warszawa 1969
Delumeau J., Cywilizacja Odrodzenia, PIW, Warszawa 1987
Foro P., Włochy faszystowskie, Wydawnictwo Avalon, 2008
GawrońskiJ., Drogi prowadzą do Rzymu, Kraków 2000
Gierowski J., A., Historia Włoch, Ossolineum, 1999
Heistein J., Historia literatury włoskiej, wyd. 2 Wrocław 1987
Jaczynowska M., Historia starożytnego Rzymu, PWN, Warszawa 1986
Krawczuk A.,Poczet cesarzy bizantyjskich, Iskry, Warszawa 1992
Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich. Dominat, Iskry, Warszawa 1991
Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich. Pryncypat, Iskry, Warszawa 1987
Łazariew W. N., Dawni mistrzowie włoscy, Warszawa 1979
Mała Encyklopedia Kultury Antycznej, red. Piszczek Z.,PWN, Warszawa 1990
Matthews R., Rzym mroczny, ponury i krwawy, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2007
Matyszak P., Wrogowie Rzymu. Od Hannibala do Attyli, króla Hunów, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2007
McBrien R.P., Leksykon papieży.Pontyfikaty od Piotra Apostoła do Jana Pawła II, Warszawa 2003
Nicholl Ch., Leonardo da Vinci. Lot wyobraźni, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2006
Rzepińska M., Malarstwo cinquecenta, Warszawa 1989
Skubiszewska M., Malarstwo Italii w latach 1250-1400, Warszawa 1980
Tylusińska A., Ugniewska J., Włochy w czasach Romantyzmu, Wydawnictwo DiG, 2004
Vasari G., Żywoty najsłynniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów, PIW, Warszawa 1980
Zahorski Z., Polak we Włoszech, Warszawa 1973
Zerbini L., Starożytne miasto rzymskie. Historia i życie codzienne, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2008

POLECAM STRONY
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH